Kosy – czarne charaktery na czubku dachu

Kos, określany przez ornitologów mianem Turdus merdula, to ptak z rodziny drozdowatych i jeden z najsłynniejszych ptaków śpiewających wśród tych występujących w naszej szerokości geograficznej. Ptaki te mają od około 24 cm do 26 cm długości od czubka dzioba do końca ogona i cechuje ich rozpiętość skrzydeł w granicach 36 cm. Ważą one zazwyczaj około 100 gramów, co sprawia, że są jednym z większych występujących tu ptaków śpiewających.
Samce są czarne, mają charakterystyczny żółto-pomarańczowy dziób i obrączkę wokół oka. Samice kosów mają brązowo-szaro-zielone grzbiety, zaś kolory na brzuchu spotyka się rożne – od szarego przez odcienie brązu do czerwono-brązowego.  

Kosy gniazdują niemal na całym świecie – w Europie z wyjątkiem dalekiej północy na dużą skalę, jak również w Północnej Afryce i Azji. Jeśli chodzi o Australię i Nową Zelandię, to kosy znalazły się tutaj za sprawą człowieka – prawdopodobnie uciekły z klatek imigrantów. Pierwotnie kos był ptakiem leśnym. Część populacji kosów przeniosła się najpóźniej w XIX wieku w pobliże osad ludzkich, np. do parków miejskich, na cmentarze i do ogrodów.  

Kosy stają się dojrzałe płciowo pod koniec pierwszego roku życia i tworzą monogamiczne związki, które u ptaków osiadłych trwają nawet kilka sezonów lęgowych. Ptaki osiadłe to takie, które przebywają na naszej szerokości geograficznej przez cały rok i nie migrują na zimę na południe. Pierwsze okresy lęgowe mogą mieć miejsce już na początku marca, a w ciągu roku nierzadko zdarzają się nawet trzy takie okresy.
Budowa gniazda trwa od dwóch do pięciu dni, w zależności od warunków pogodowych. Gotowe gniazdo ma średnicę wynoszącą ok. 16 cm. Ląg składa się z maksymalnie pięciu zielonych jaj. Samica wysiaduje jaja przez około dwa tygodnie i opuszcza gniazdo tylko w celu zebrania pokarmu. Okres od wyklucia się piskląt do wylotu z gniazda wynosi około dwóch tygodni. Młode ptaki jeszcze przez kolejny miesiąc pozostają pod opieką rodziców. 

Najbardziej znanymi wokalizacjami kosów są – oprócz śpiewu – typowe „diks diks diks” oraz przeszywający i opadający dźwięk „ssiih”: oba dźwięki są ostrzeżeniami, przy czym „diks diks” jest przeznaczony głównie dla wrogów na ziemi, zaś „ssiih” dla wrogów w powietrzu. Jeśli je usłyszysz i spojrzysz w odpowiednim kierunku, to najprawdopodobniej zauważysz albo kota, albo drapieżnego ptaka. 

Kos spożywa zarówno owoce, jak i pożywienie pochodzenia zwierzęcego. Jego ulubionym pokarmem są dżdżownice, chrząszcze i małe ślimaki oraz ich jaja. Kosy najchętniej szukają pożywienia na otwartych łąkach: podczas opadów deszczu i krótko po nich można na nich zwykle przyuważyć kilka kosów szukających dżdżownic. Kosy chętnie wzbogacają swoją dietę o sezonowe owoce.  
Dziób kosa jest przystosowany do jedzenia miękkiego pokarmu. Dobrze byłoby wziąć to pod uwagę, dokarmiając dzikie ptaki. Oprócz pokarmu tłuszczowego, zwłaszcza zimą, należałoby im podawać jabłka, jagody lub rodzynki. 

Jeśli chcesz, aby Twój ogród był przyjaznym miejscem dla kosów, zapewnij im ku temu atrakcyjne warunki. Idealny ogród dla kosów jest miejscem z gęsto porośniętymi krzewami, wodopojem – bo kosy lubią się kąpać i co ciekawe zwłaszcza w czasie deszczu – drzewami owocowymi lub krzewami jagodowymi oraz otwartą i pokrytą trawą powierzchnią.